Loop Maris mee! Farmacie

Lekker makkelijk, zo'n recept ophalen bij de apotheek. Maar heb jij je ooit afgevraagd wat eraan voorafgaat voordat een medicijn uiteindelijk bij een patiënt terechtkomt?

Ik ontdekte een wereld van strikte protocollen, steriele ruimtes, laboratoriumonderzoek, medicatiebewaking en collega's die met ongelooflijk veel precisie werken. Van cleanrooms tot de Intensive Care en van chemotherapie tot DNA-onderzoek. Tijd om je mee te nemen in mijn dag.

Eerst een half uur omkleden...

Mijn dag begint bij de afdeling Bereidingen. Of eigenlijk begint hij met omkleden.
En nog eens omkleden. 
En nóg een keer.
Blauw pak aan. Sokken wisselen. Klompen aan. Volgende ruimte: andere klompen. Twee keer handen wassen. Handschoenen aan. Mutsje op. Dan nog een speciaal pak dat absoluut de grond niet mag raken. Mondkapje erbij. Vervolgens door een sluis waarbij de ene deur pas open gaat als de andere gesloten is.

Na ongeveer een half uur sta ik eindelijk waar ik moet zijn.
Mijn eerste gedachte: Wat als je nu naar de wc moet?
"Dan mag je helemaal opnieuw beginnen," wordt er lachend verteld.

Hier wordt geen millimeter gesmokkeld

Binnen de bereidingsruimte valt direct op hoe serieus iedereen met hygiëne en protocollen omgaat. Alles gebeurt volgens een vaste werkwijze. Alles wordt gecontroleerd door een tweede collega. Het bekende vier-ogen-principe is hier geen advies, maar de standaard.

Ik vraag wat voor type mens hier goed past. Het antwoord komt lachend maar resoluut: "We hebben allemaal een lichte vorm van autisme."

Natuurlijk bedoelen ze dat niet letterlijk. Wel dat je hier gelukkig wordt van structuur, protocollen, nauwkeurigheid en focus. Wie graag improviseert of regels naar eigen inzicht interpreteert, gaat het hier waarschijnlijk niet lang volhouden.

Werk dat ertoe doet

Wat collega's mooi vinden aan hun werk? "Je doet iets wat er echt toe doet."
Tegelijkertijd vertellen ze ook eerlijk dat sommige medicijnen dubbel voelen.
Je weet bijvoorbeeld dat patiënten ziek kunnen worden van chemotherapie. Gelukkig zien de bereiders meestal geen patiënten. Dat maakt het werk voor sommigen juist goed vol te houden.

Ondertussen worden beneden weer andere producten bereid. Medicatie voor voorraad, grondstoffen voor pijnbestrijding en zelfs het ompakken van medicijnen die vanuit grote verpakkingen naar gebruiksvriendelijke strips moeten worden omgezet.
Ook hier geldt: alles volgens protocol. Zelfs de bereidingen gaan na productie eerst drie dagen in quarantaine voordat ze gebruikt mogen worden.

De apothekersassistent op de IC

Vervolgens loop ik mee met de klinische farmacie. En hier valt mijn mond opnieuw open. Wist je dat het St. Antonius één van de weinige ziekenhuizen is waar apothekersassistenten op de Intensive Care medicatie bereiden? In veel ziekenhuizen doen verpleegkundigen dit zelf.

Mokhtar werkt namens de farmacie op de IC en vertelt enthousiast over zijn werk. Wat hem aanspreekt? De combinatie van werkzaamheden.
Je bent bezig met bereiden, hebt contact met zorgprofessionals, leert ontzettend veel over medicatie en weet precies welke patiënten er liggen en wat zij nodig hebben. Dat maakt het werk inhoudelijk én menselijk.

Veel meer dan medicijnen uitdelen

Later schuif ik aan bij Demelza, dagcoördinator van de Farmaceutische Klinische Dienstverlening. Zij bewaakt het overzicht van alle werkzaamheden. En dat zijn er nogal wat:
Medicatiebewaking, opnamegesprekken met patiënten, vragen van verpleegafdelingen, medicijnen bestellen, alternatieven zoeken wanneer een middel niet leverbaar is.
Ik zie hoe veel kennis hierbij komt kijken. Welke medicijnen kunnen samen? Welke juist niet? Wat is een goed alternatief?

Wat me opvalt is dat er continu wordt meegedacht met de zorg. Niet alleen vandaag, maar ook richting de toekomst. Zo lopen er projecten zoals Medicatie in Eigen Beheer, waarbij patiënten voortaan hun eigen medicatie van thuis meenemen tijdens een opname.

Complexe materie

Na de lunch ga ik naar het Farma Tox Lab. Hier worden onder andere grondstoffen gekeurd, houdbaarheidsonderzoeken uitgevoerd, bacteriegroei gecontroleerd en DNA-onderzoek gedaan om te bepalen hoe medicijnen in het lichaam worden afgebroken.
De apparatuur ziet er futuristisch en complex en ik ben wederom onder de indruk. Dat komt mede door de kennis en kunde van mijn collega, die ook nog eens zijn uiterste best doet om mij een uitleg te geven over het gedrag van moleculen. Hij doet zijn uiterste best, ik doe mijn uiterste best. Maar eerlijk is eerlijk: op de middelbare school haalde ik voor deze vakken al onvoldoendes en het is er niet beter op geworden.

Wat ik wél begrijp, is hoeveel expertise hier aanwezig is en hoeveel controles nodig zijn voordat medicijnen veilig gebruikt kunnen worden.

Hollen of stilstaan

Mijn laatste stop is de Poliklinische Farmacie. Hier ontmoet ik Ewa en Danielle. 
Waar het in de cleanrooms stil en gecontroleerd voelt, is het hier juist dynamisch. Het werk verloopt in golven: Soms lijkt het rustig…
En dan lijken ineens alle patiënten tegelijk ontslagen te worden, staat de wachtruimte vol en komen er vanuit de poliklinieken ook nog allerlei patiënten naar de apotheek.
Hier is het de kunst om je hoofd koel te houden, vriendelijk te blijven en prioriteiten te stellen.

Daniëlle vertelt dat ze ooit begon in een openbare apotheek en na een paar jaar het gevoel had dat ze alles wist. Toen ze overstapte naar het ziekenhuis had ze het gevoel opnieuw te beginnen. "Het is hier zoveel breder en complexer dan mensen denken."

Achter elk medicijn zit een heel team

Aan het einde van de dag loop ik naar buiten met een hoofd vol nieuwe indrukken. Ik verbaas me er als gezond persoon over hoe ongelooflijk veel medicatie er bestaat en omgaat in een ziekenhuis!
Voor mijn gevoel heb ik zes verschillende afdelingen bezocht die toevallig allemaal iets met medicijnen doen en tegelijkertijd als een geoliede machine met elkaar samenwerken. Van steriele bereidingen tot laboratoriumonderzoek. Van de intensive care tot de poliklinische apotheek.

Wat al deze collega's gemeen hebben?
Ze zijn secuur, werken graag samen en voelen een enorme verantwoordelijkheid voor hun bijdrage aan de patiëntenzorg.

En ik?
Ik kijk nooit meer hetzelfde naar een doosje medicijnen.