Loop Maris mee! OK

De OK is voor de buitenwereld vaak een mysterieuze wereld die tot de verbeelding spreekt. Een steriele omgeving, bloederige instrumenten, serieuze gezichten en Joost mag weten wat zich achter die gesloten deuren allemaal afspeelt. Als patiënt heb je ook geen idee, want vaak lig je in een diepe slaap…
Tijd om dat te gaan ontdekken in een meeloopdag op de OK!

Een vliegende start op de OK
Ik moet toegeven dat ik met frisse tegenzin aan mijn dag begon. Waarom? Uiteraard was ik super excited om een dag mee te lopen, maar tegelijkertijd voelde ik me ook ongemakkelijk. Zittend toekijken terwijl iedereen druk aan het werk is en waar de patiënt zich zo kwetsbaar voelt, dat geeft wel een beetje ongemak. 
Gelukkig werd ik deze ochtend super hartelijk ontvangen door het teamhoofd van de OK, die mij mijn uniform gaf en begeleidde naar de kantine. Wat een voordeel, je hoeft niet te bedenken wat je aantrekt, je bad hairday zit veilig verstopt onder een mutsje en je sieraden kan je ook thuislaten! In de kantine werd ik aangenaam verrast door een groot glimmend Barista-apparaat, wat toch een fijnere start van de dag is dan de ‘koffie’ op mijn eigen afdeling.

Na een snelle dagstart (‘er zijn geen bijzonderheden, werkze allemaal!’) begaf ik mij met alle collega's naar de OK’s. Vandaag mag ik meekijken op OK 3, bij de Gynaecoloog, operatieassistenten Marjan en Anne-Fleur en het anesthesieteam.

Meer voorbereiding dan je denkt
Eenmaal compleet begint de gynaecoloog met een briefing. Welke patiënten en ingrepen staan er vandaag op het programma? Zijn alle materialen aanwezig? Zijn er bijzonderheden? Achter de schermen blijkt daar al een hele voorbereiding aan vooraf te gaan. Het team OK-logistiek zet de avond van tevoren de karren met instrumentensets klaar voor de volgende dag. Vervolgens controleren de operatieassistenten alles tot in detail. En geloof me: dat is indrukwekkender dan het klinkt. Als operatieassistent moet je precies weten welke set je nodig hebt voor welke operatie én in welke volgorde de operateur de instrumenten nodig heeft. Echt een vak apart.

Iedereen kent zijn rol
De eerste patiënt van de dag ondergaat een relatief kleine ingreep die niet steriel hoeft te verlopen. Voor mij eigenlijk een perfecte binnenkomer. Ik kan rustig wennen aan alle indrukken en observeren hoe iedereen samenwerkt. Wat meteen opvalt? Hoe relaxed de sfeer is. Iedereen weet precies wat zijn of haar taak is. Het voelt als een geoliede machine.

Zo ook Anne-Fleur. Ze is pas sinds november afgestudeerd als operatieassistent, maar beweegt zich nu al met zoveel rust en zelfvertrouwen door de OK alsof ze dit werk al jaren doet. Ik vraag haar hoe je überhaupt een idee krijgt van wat je te wachten staat in dit vak. Haar zus werkte al op de OK, dus ze wist een beetje waar ze aan begon. Dat hielp. Zelf vindt ze juist de afwisseling het leukste aan haar werk. Soms draai je meerdere korte operaties op een dag, soms ben je betrokken bij een operatie die een hele dag duurt. “Na een paar uur los je elkaar gelukkig wel even af,” vertelt ze lachend. Gelukkig maar, denk ik meteen. Want wat een concentratie vraagt dit werk.

Daarna volgen complexere operaties, waaronder een Manchester Fothergill-operatie. Uhh… wat? Gelukkig neemt de gynaecoloog rustig de tijd om mij als leek uit te leggen wat ze gaat doen. Terwijl ik meekijk, groeit mijn bewondering alleen maar verder. Voor de techniek, voor het menselijk lichaam en vooral voor de kennis en precisie van deze collega’s.

De rust van Anesthesie        
Vóór de operatie geeft een patiënt aan erg zenuwachtig te zijn. En eerlijk? Ik voel direct de neiging om iemand even gerust te stellen of een hand vast te houden. Gelukkig zijn de collega’s van de anesthesie daar ontzettend goed in. Rustig, vriendelijk en met veel aandacht begeleiden ze patiënten door misschien wel een van de spannendste momenten van hun leven. Ondertussen houden ze continu alle vitale functies in de gaten: bloeddruk, hartslag, saturatie. Ik snap eerlijk gezegd niet eens de helft van alle technische apparatuur, maar één ding is duidelijk: je wordt hier ongelooflijk goed bewaakt.

Meer dan ‘instrumenten aangeven’
In een aparte opdekruimte wordt ondertussen de operatieset uitgestald op tafel, in een vaste volgorde. Ook dát weten de operatieassistenten feilloos uit hun hoofd. Zodra de patiënt slaapt, komt de operatieassistent met de instrumententafel de ruimte binnen en helpt de gynaecoloog verder met steriel aankleden.

En terwijl er ondertussen uiterst geconcentreerd geopereerd wordt, gaat het gesprek tussendoor verrassend vaak over heel normale dingen. Vakantieplannen, weekendjes weg, grappige verhalen. Dat beeld van een OK waar iedereen alleen maar bloedserieus en gespannen is? Dat klopt dus totaal niet.

Steriel werken blijkt ondertussen echt heilig op de OK. Rondom de operatietafel staan lijnen op de vloer. Binnen die cirkel werkt de steriele operatieassistent, buiten de cirkel staat de operatieassistent als omloop. Zij zorgt ervoor dat materialen worden aangegeven, administratie wordt verwerkt in het EPD en alles rondom de operatie soepel blijft verlopen. Een strakke samenwerking dus, waarbij communicatie ontzettend belangrijk is.

Marjan, die al jarenlang op de OK werkt, vertelt dat juist die combinatie haar werk zo leuk maakt. “We zijn een opleidingsziekenhuis, dus ik begeleid veel leerlingen. Daarnaast hebben we veel afwisseling en mogelijkheden om je te specialiseren.” Zelf heeft zij zich gespecialiseerd binnen de gynaecologie. Wat ze ook mooi vindt aan het vak? “Je hebt contact met patiënten en je doet echt iets goeds voor iemand, maar je hebt niet het verzorgende zoals verpleegkundigen dat hebben.”

Natuurlijk zijn er ook minder leuke kanten. Veel administratie bijvoorbeeld, al hoort dat er nu eenmaal bij. En ja: je moet écht tegen bloed kunnen. En tegen de geur van weggeschroeid weefsel tijdens operaties trouwens ook. Zelfs Marjan is in haar beginperiode ooit bijna flauwgevallen. “Dat overkomt bijna iedereen wel een keer,” stelt ze me lachend gerust.

Teamwork op het hoogste niveau
Wat collega’s het meest bijblijft? De spoedoperaties. Dan staat iedereen direct op scherp en is het soms letterlijk rennen naar de OK. De adrenaline giert dan door je lijf. Ook onverwachte situaties tijdens een operatie maken het werk uitdagend. Juist samen zoeken naar een oplossing geeft veel voldoening.

Wat me misschien nog wel het meest opvalt tijdens deze dag, is hoe afhankelijk collega’s van elkaar zijn. Iedereen heeft zijn eigen rol, expertise en verantwoordelijkheid, maar zonder goede communicatie functioneert het niet. Het teamwork is indrukwekkend.

En die bekende misvatting over operatieassistenten? Dat je “alleen maar instrumenten aangeeft”? Vergeet dat maar snel. Het is technisch, verantwoordelijk, specialistisch en ontzettend veelzijdig werk.

Aan het einde van de dag loop ik de OK weer uit met een hoofd vol indrukken én nog meer respect voor de collega’s die hier werken. Want achter die gesloten deuren gebeurt zó veel meer dan je als buitenstaander ooit ziet.